Bilgi Köşesi · Ağustos 2026 · ← Tüm yazılar
Halsizlik, kilo alma ya da verme, unutkanlık, kabızlık, çarpıntı, üşüme, depresif ruh hâli… Yaşlıda bu belirtilerin her biri kolaylıkla başka bir şeye yorulur. Oysa hepsinin ortak bir olası nedeni vardır: tiroid bezi. Tiroid hastalıkları yaşlılarda sıktır ve belirtileri gençlerdekinden farklı, çoğu zaman silik olduğu için gözden kaçar.
Türkiye'de yaşlılarda tiroid: Araştırma ne buldu?
Doç. Dr. Volkan Atmış'ın ilk yazar olduğu ve Ankara'nın Mamak ilçesinde toplumda yaşayan 979 yaşlıyı kapsayan çalışma, Türkiye'de tuzun iyotlanmasının başlamasından yaklaşık on yıl sonra yaşlılardaki tiroid durumunu değerlendirdi. Bulgular çarpıcıydı: kadınların yüzde 18'inde, erkeklerin yüzde 7'sinde guatr (tiroid büyümesi) vardı; katılımcıların yüzde 44'ünde tiroid nodülü saptandı. Subklinik (gizli) hipotiroidi yüzde 5,8, aşikâr hipertiroidi yüzde 0,8, subklinik hipertiroidi yüzde 2,2 oranında görüldü; hipertiroidi olgularının yüzde 80'inin nedeni toksik nodüllerdi. Yapılan biyopsilerde kanser saptanmadı. En önemli sonuç ise şuydu: idrar iyot düzeyleri, tuz iyotlamasına rağmen yaşlılarda hâlâ yeterli düzeye ulaşmamıştı. Araştırmacılar, yaşlılar için tuz iyotlamasının tek başına yetmediğini ve alternatif iyot desteğinin değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Tiroid ve damar sağlığı
Aynı ekibin yaşlı hastalarda hipotiroidinin merkezi ve çevresel damar sertliğine etkisini incelediği çalışması, tiroid yetmezliğinin yalnızca "yavaşlık" değil, kalp-damar riski de anlamına geldiğini hatırlatıyor. Tiroid hormonları kolesterol metabolizmasını, kalp hızını ve damar esnekliğini doğrudan etkiler.
Nodül bulundu — panik gerekli mi?
Hayır. Yaşlıda tiroid nodülü çok sıktır ve büyük çoğunluğu iyi huyludur. Ekibin, önceki biyopsisi "belirsiz" (Bethesda III) çıkan yaşlı hastalarda ikinci biyopsi ile ameliyat sonuçlarını karşılaştıran çalışması, yaşlıda gereksiz ameliyattan kaçınmak için dikkatli izlemin ve gerektiğinde tekrar biyopsinin değerini gösteriyor. Nodül yönetiminde ultrason özellikleri, hormon düzeyleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilir; her nodül ameliyat gerektirmez.
Yaşlıda tiroid belirtileri neden farklı?
- Hipotiroidi (az çalışma): Klasik belirtiler (kilo alma, üşüme, cilt kuruluğu) silik olabilir; yaşlıda öne çıkan bulgular yavaşlama, unutkanlık, depresyon, kabızlık, halsizlik ve kolesterol yüksekliğidir — "demans" ya da "depresyon" sanılır.
- Hipertiroidi (çok çalışma): Gençteki gibi sinirlilik ve iştah artışı yerine, yaşlıda "apatik hipertiroidi" görülebilir: iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik, ritim bozukluğu (özellikle atriyal fibrilasyon) ve kalp yetmezliği. Yani hipertiroidi bile yaşlıda "yorgunluk" olarak gelir.
Gizli (subklinik) tiroid bozukluğu tedavi edilmeli mi?
Bu, yaşlıda dikkat gerektiren bir konudur. Hafif subklinik hipotiroidi, ileri yaşta çoğu zaman tedavi gerektirmez; büyük çalışmalar hafif olgularda tedavinin belirtileri düzeltmediğini göstermiştir ve fazla tiroid hormonu yaşlıda ritim bozukluğu ve kemik erimesine yol açabilir. Buna karşılık subklinik hipertiroidi, yaşlıda atriyal fibrilasyon ve kemik kaybı riski nedeniyle daha yakın izlem ve çoğu zaman tedavi gerektirir. Karar; hormon düzeyleri, belirtiler, kalp durumu ve yaşa göre kişiselleştirilir.
Kimlere tiroid testi yapılmalı?
Açıklanamayan yorgunluk, kilo değişimi, unutkanlık, depresyon, kabızlık, çarpıntı veya yeni ritim bozukluğu, kolesterol yüksekliği, guatr ya da ailede tiroid hastalığı olan her yaşlıda TSH ile tarama basit ve ucuzdur. Bazı ilaçlar (ritim ilaçları, lityum, bazı kanser ilaçları) tiroidi etkileyebileceğinden bunları kullananlarda düzenli kontrol gerekir.
Ne zaman geriatri uzmanına başvurmalı?
Yukarıdaki belirtiler birden fazla sistemi ilgilendiriyorsa (halsizlik + unutkanlık + kilo değişimi gibi), tiroid tedavisi alırken düşme, çarpıntı veya kemik kaybı varsa ya da nodül nedeniyle ameliyat kararı tartışılıyorsa kapsamlı geriatrik değerlendirme önerilir. Tiroid; kalp ritmi, kemik, bilişsel durum, beslenme ve ilaçlarla birlikte ele alınır; gerektiğinde endokrinoloji ile ortak karar verilir.
Bu yazının dayandığı araştırmalar ve kaynaklar
- Atmis V, Bülbül B, Bahşi R, Gümüşsoy M, Yalçin A, Doğan Z, Demir Ö, Erdoğan M, Atli T. Iodine concentration and prevalence of thyroid disease in older people after salt iodization in Turkey. East Mediterr Health J. 2021;27(2):159-167. PubMed
- Atmış V, Öğmen BE, Erdoğan MF, Atlı T. Effects of hypothyroidism on central and peripheral atherosclerosis in the old aged. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2019;72(2):167-173.
- Atmış V, Evranos Öğmen B. Comparison of thyroidectomy and second fine-needle aspiration biopsy results of the old age group with previous Bethesda III: Is the second biopsy necessary? Erciyes Medical Journal. 2020;42(1).
- Stott DJ, et al. Thyroid hormone therapy for older adults with subclinical hypothyroidism (TRUST). N Engl J Med. 2017;376(26):2534-2544.